RSS feed voor het nieuws van www.elkz.nl

plus minus gleich
"God als vriend te hebben is fijner dan alle vriendschap van de wereld." - Maarten Luther


Diaconie

logodiaconieHet voornaamste aandachtsveld van de diaconie is de maatschappelijke nood, die zowel binnen als buiten de kerk merkbaar is.

Wij, de diakenen van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Zwolle, willen het diaconale werk herkenbaar maken en dichtbij de gemeente houden. Dat doen we door een collecterooster samen te stellen met voor onze gemeenteleden aansprekende diaconale projecten, zowel in de nabije omgeving (bijvoorbeeld de Voedselbank Zwolle, ‘t Zwervel) als verder weg (bijvoorbeeld de Lutherse zending, vakanties voor gehandicapten of arme gezinnen). Daarnaast collecteren we vanzelfsprekend voor doelen van het landelijke collecterooster van Kerk In Actie, voor zover deze doelen geen al te algemeen karakter hebben. We kiezen er bewust voor niet de bekende grote landelijke doelen te ondersteunen, omdat deze vaak genoeg andere kanalen hebben om geld te werven en omdat daar vaak veel overhead-kosten gemaakt worden.

Leden van de diaconie
U vindt hier de leden van de diaconie.

Nieuw project: Stichting de Vrolijkheid

Zoals al lang bekend zijn kinderen in asielzoekerscentra een vergeten groep. Stichting de Vrolijkheid wilde daar graag wat aan doen en inmiddels zijn er in meerdere AZC's in Nederland activiteiten ontwikkeld die vrolijkheid in het leven van kinderen terugbrengen maar ook veerkracht, vertrouwen en talentontwikkeling. Kortom: Kinderen in gelegenheid stellen weer kind te kunnen zijn. De diaconie van de Lutherse kerk wil dit project graag steunen, concreet door geld in te zamelen voor de woensdagmiddagactiviteiten: Kunst is het instrument: Dans, theater, muziek en beeldende kunst zijn middelen om het verhaal van de kinderen vorm te geven en om zelfvertrouwen en talent te ontwikkelen. Om even kind te kunnen zijn. De diaconie wil ook bevorderen dat er contacten komen tussen de kinderen van onze kerk en het AZC in Luttelgeest. Het project duurt in eerste instantie een jaar (april 2016- april 2017); volgend jaar zal er in Zwolle een AZC zijn en kunnen we mogelijk ook daar iets doen voor de kinderen. Meer info over de Vrolijkheid: www.vrolijkheid.nl

 

Binnen de eigen gemeente blijkt ook behoefte aan individuele ondersteuning op praktisch of financieel vlak. Als de reguliere hulpverlening onvoldoende blijkt, probeert de diaconie een oplossing te vinden.

Een andere taak van de diakenen heeft betrekking op de liturgische vormgeving van de eredienst. Dit is elke zondag zichtbaar bij het inzamelen van de gaven van de gemeenteleden. Een speciale taak heeft de diaken bij het delen van de hosties en de wijn bij het Heilig Avondmaal. Verder treedt de diaken, evenals de andere kerkenraadsleden, regelmatig op als Ouderling van Dienst.

De diaconie heeft ervoor gekozen een basisbedrag als eigen vermogen aan te houden, om individuele nood te kunnen lenigen, om armslag te hebben bij onverwachte zaken en om uit het rendement op dit beperkte vermogen een deel van de diaconale kosten te kunnen dekken. Een deel van het geld is ondergebracht bij Oikocredit; hiermee is het geld beschikbaar voor microfinanciering van verantwoorde projecten, terwijl het toch beschikbaar blijft voor het geval we het als diaconie zelf nodig blijken te hebben.

De diaconie voert een eigen financieel beleid, onafhankelijk en volledig gescheiden van de kerkenraad. Wel legt zij haar collecteschema en begroting ter goedkeuring en bekrachtiging voor aan de kerkenraad. Ook legt zij met de jaarstukken op de gemeenteavond verantwoording af over het gevoerde beleid. Daarnaast wordt met regelmaat informatie geplaatst in het gemeenteblad De Flambouw. Een ieder die nog nadere informatie wenst, kan zich richten tot de voorzitter van de diaconie of een berichtje sturen via deze link.

 

Diaconie in Luthers perspectief

(Artikel uit ELK-kwartaal nr. 3-2011) 

Wie als diaken in de kerk actief is, kan op allerlei manieren aan informatie komen voor het diakonale werk. De Protestantse Kerk in Nederland geeft zelfs een vakblad voor diakenen uit: het tijdschrift Diakonia. Kerk in Actie biedt tal van collectedoelen en voorziet in de bijbehorende toelichting en er zijn ook organisaties van lutherse signatuur die relevant zijn voor de diaconale praktijk, zoals de Lutherstichting en het Luthers Genootschap voor In-en Uitwendige zending. Ook zij voorzien de diaconieën van informatie, zowel praktische als meer verdiepende informatie.

Allemaal waardevolle informatie om het diaconale werk in de kerk te voeden en die niet alleen betrekking heeft op de Nederlandse situatie maar ook op de contacten die Nederlandse christenen hebben met hun buitenlandse partners. Je kunt er direct mee uit de voeten. En dat is toch wat de meeste diakenen willen: aan de slag! Diakenen zijn mensen van de praktijk: hun hartstocht ligt bij het ‘helpen waar geen helper is’. Ze weten zich immers geroepen, met en namens de gemeente, ‘tot de dienst van barmhartigheid en gerechtigheid’, zoals de kerkorde van de Protestantse Kerk het formuleert (ordinantie 8, artikel 3). Toch is het ook voor diakenen goed om zich te bezinnen op de aard en de zin van hun werk. Altijd maar doorwerken zonder reflectie put op den duur ook de meest gemotiveerden uit. Die bezinning wordt door diakenen ook gezocht, blijkt uit het verschijnen van een groeiend aantal diaconale beleidsplannen. Ik interpreteer dat ook als een uiting van de behoefte aan oriëntatie. Waarom en waartoe en voor wie doen we wat we doen? Welke mogelijkheden hebben we en tegen welke onmogelijkheden lopen we aan? Welke keuzes vloeien daaruit voort? Hoe doen we dat in goede samenwerking met andere partners, binnen en buiten de kerk?

Diakonia in context

De behoefte aan bezinning op het diakonaat is er, dat staat wel vast. Dan is het goed om naast de meer praktische informatie ook meer beschouwende en geestelijke voeding te ontvangen. Noodgedwongen blijft immers de nadruk in de eerder genoemde lectuur liggen op de praktijk van het diaconaat. De Protestantse Theologische Universiteit biedt natuurlijk een meer wetenschappelijke benadering, waaraan men ongetwijfeld veel kan hebben. Maar als de diaken zich meer gelovig-spiritueel wil bezinnen, biedt ook de Lutherse Wereldfederatie soelaas. Het Departement voor Missie en Ontwikkeling van dit wereldwijde samenwerkingsverband voor Lutherse kerken bracht in 2009 de notitie ‘Diakonia in Context, Transformation, Reconciliation, Empowerment’ (vrij vertaald: ‘Diaconaat in context: verandering, verzoening, bemoediging’) uit. Het is te lezen als een pleidooi voor het theologisch doordenken van het diaconale werk en voor het onderling op elkaar betrekken van het praktische diaconaat en de vierende en lerende aspecten van de kerk. Diaconie staat niet op zichzelf, niet als functie en niet als organisatie, maar maakt integraal deel uit van kerk-zijn. Elk hoofdstuk wordt besloten met een aantal vragen ter verdere overweging en ter bespreking. Omdat het te ver voert om het hele document samen te vatten, beperk ik mij tot het samenvatten van het hoofdstuk over de identiteit van diaconaat. Daarin wordt een sterke lutherse impuls gegeven aan het denken over wat diaconie is en hoe het verbonden is met het geheel van kerk-zijn. Diakonia in context bespreekt de identiteit van diakonaat vanuit het geloof in de drie-ene God. God belijden als schepper betekent dat de geschapen werkelijkheid niet mag worden gereduceerd tot materie, die door mensen geconsumeerd kan worden. Evenmin mag de mens, die beelddrager van God is, de centrale plaats innemen. De menselijke waardigheid houdt juist de verantwoordelijkheid tot rentmeesterschap in. Het geloof in Jezus Christus belijdt Hem als de mensgeworden God die kwam om te dienen. Het dienen door Jezus sticht gemeenschap en kwalificeert die gemeenschap als een inclusieve gemeenschap die zelf dienend, diaconaal dus, in de wereld staat. Geloven in de Heilige Geest betekent dat wij God vragen om geloof. De Geest geeft de kracht om vanuit de geloofsgemeenschap te dienen: ‘empowerment’.In het sacrament van de Doop komt tot uiting dat die gaven bestemd zijn voor iedereen. Luthers gezegd kunnen we zo spreken van een ‘diakonaat van alle gelovigen’.Dat diakonaat is niet alleen een serie handelingen ‘van’ de kerk ‘voor’ anderen, maar het behoort tot het wezen van het christelijk geloof zelf.Volgens de theologie van Paulus is diaconie een gestalte van Gods genade: toebehoren aan Christus (‘in Christus zijn’) houdt in dat je toebehoort aan zijn genade en deelneemt aan zijn doorgaande en actieve liefdewerk.Zo bezien heeft diaconie altijd te maken met de ervaring van Gods genade en het toebehoren aan de gemeenschap die door Gods genade wordt geschapen (‘communio’). Ook als antwoord op concrete nood, is zij altijd uiting van wat de kerk gelooft, verkondigt en viert. En vice versa: hoe de kerk gelooft, wordt mede bepaald door het diaconale werk. Er is geen hiërarchie in vieren en verkondigen enerzijds en dienen anderzijds. Heel duidelijk wordt dat alles in het sacrament van het Heilig Avondmaal. Dat verkondigt Gods onvoorwaardelijke liefde in Christus en maakt duidelijk dat het gaat om inclusiviteit: iedereen hoort erbij. De tafel is een plek van van verzoening, die ontvangen wordt om door te geven en waar Christus bij ons is in brood en wijn. Die transformatie, die een mysterie is, verandert ook ons: aan de avondmaalstafel worden wij omgevormd tot mensen die delen, in staat gesteld tot compassie en gerechtigheid. Luthers bezien wortelt ook de diaconie in de rechtvaardiging door het geloof alleen. Diaconie is geen gevolg van het geloof, maar het is een integraal onderdeel ervan. Diaconie komt voort uit het nieuwe leven in Christus, dat wij in het geloof en door de genade van God ontvangen. Wij zijn een met Christus in zijn relatie tot God en evenzeer een met Christus in zijn dienst aan de wereld. Overigens geldt bij dit alles ook weer dat wij tegelijkertijd zondaar en gerechtvaardigde zijn en leven in twee rijken. Dat te beseffen kan de diaken zowel nuchter en relativerend houden als hoopvol gericht op Gods Rijk. Het hangt niet allemaal van ons af. Het is in de eerste plaats Gods werk. Uit de verbondenheid van diaconie en liturgie komt een eigen diaconale spiritualiteit voort. Ze belijdt de aanwezigheid van God in het alledaagse leven, juist in situaties waarin mensen voor hun waardigheid moeten opkomen. In de gemeenschap van mensen in kerk en samenleving is de vrede en gerechtigheid die God wil geven te ervaren en te leren. Deze diaconale spiritualiteit is gegrond in de theologie van het kruis. Ze realiseert zich dat God ‘nee’ zegt tegen het kwaad en het overwint via de weg van kruis en opstanding die Jezus gegaan is. Zo gaat het ook in het diakonaat om solidariteit en verbondenheid met en voor iedereen die erin betrokken is.

Diaconie in Nederlands lutherse context

Het is indrukwekkend om te zien wat zelfs kleine gemeenten, in Nederland of waar ook ter wereld, allemaal voor elkaar kunnen krijgen, al dan niet in samenwerking met andere christenen of andere organisaties of groepen. Er is dan ook heel veel werk te doen. Daarbij lijkt het diakonale werk van de kerk wel eens geregeerd te worden door de ‘waan van de dag’. Er moet immers voortdurend worden gereageerd op steeds nieuwe ontwikkelingen. In het huidige politieke klimaat en in de sociaal-economische situatie waarin Nederland en de rest van de wereld zich bevinden, zou dit alleen maar sterker kunnen worden. En natuurlijk nopen crises kerken tot directe betrokkenheid. Maar een kerk die zich van crisis naar crisis rept, put zichzelf op den duur uit. Daarom is zoiets als een diaconale spiritualiteit onontbeerlijk. Hoewel ‘Diakonia in context’ als geheel veel meer over de praktijk van het diaconaat spreekt dan hier weergegeven is, kunnen diakenen juist in de theologische insteek van de notitie iets vinden van een eigen, lutherse kijk op hun werk. Diakenen zijn niet zonder meer de ‘doeners’ of de helpende handen in de kerk. Natuurlijk gaat het erom dat zij helpen. Maar hun werk vloeit voort uit hun geloof en maakt onlosmakelijk deel uit van het geloof van de kerk. Zonder het diaconale werk is kerk-zijn niet compleet. Omgekeerd, zonder de evangelieverkondinging en de viering van de liturgie, hangt diaconie in de lucht en kan het verworden tot activisme. Dat lijkt misschien op het eerste gezicht een wat zware gedachte. Maar ik denk dat het juist een hoop lucht kan geven het zo te zien. Het gaat allemaal om samenhang.

Erwin de Fouw

Diakonia in context: Transformation, Reconciliation, Empowerment

An LWF Contribution to the Understanding and Practice of Diakonia,

Genève, 2009.

www.lutheranworld.org

ISBN 978-3-905676-96-9