RSS feed voor het nieuws van www.elkz.nl

plus minus gleich
"God schrijft het evangelie niet in de bijbel alleen. Ook op bomen en in de bloemen en wolken en sterren." - Maarten Luther


De preek van zondag 30 september 2012

E-mailadres Afdrukken

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

Over engelen gaan de lezingen van vandaag. En over kinderen en de weg naar het Koninkrijk.

Laten we beginnen met wat verder te kijken naar de engelen, dan dalen we af naar de kinderen en misschien ontdekken we ook nog een onverwachte verbinding tussen die twee onderwerpen.

Gisteren was het Michaëlsdag, 29 september, de naamdag van de aartsengel en heilige die ook aan onze stad is verbonden, net als hij de beschermheilige is van bakkers en de apothekers, van ambulancepersoneel, artiesten, bankiers, stervenden, en kruideniers, en van nog ongeveer twintig andere groepen. Hij heeft het er maar druk mee!

Al in 813 besloten de kerkvaders dat 29 september voortaan de feestdag zou worden voor de heilige aartsengel Michaël. Op die dag werd in Rome een basiliek gewijd aan Michaël die gebouwd was op de plaats waar de engel kort daarvoor was verschenen.

Michaëlsdag werd al snel een oogstfeest, men dankte op die dag de heilige voor de goede oogst die het mogelijk maakte de koude wintermaanden te doorstaan.

Het Michaëlsfeest wordt in ons land niet uitgebreid gevierd behalve op de vrije scholen, verbonden met de antroposofie. Daar is het een feest dat verbonden is met het begin van de herfst en ook met het weer naar binnen keren na de zomer waarin iedereen uitbundig buiten is geweest. En Michaël wordt ook beleefd in het zoeken naar moed, de kinderen worden uitgedaagd zich moedig te tonen, de draak te verslaan.

Michaël is een engel, een boodschapper van God. In het oude en nieuwe testament komen engelen voor, we hoorden het net in onze lezingen. Ze beschermen mensen, bieden soms praktische hulp, waarschuwen voor gevaar. Engelen spreken namens God, ze zijn Gods stem. In  het latere jodendom zijn ze een soort bemiddelaars tussen God en mensen.

En in het boek Openbaringen vecht Michaël moedig met zijn meestrijdende engelen de Satan de hemel uit.

Engelen hebben een menselijke gestalte, in de bijbel staat nergens dat ze vleugels hebben, dat is iets dat door kunstenaars en de media is toegevoegd. En ze maken zich op allerlei manieren bekend: ze raken mensen aan, verschijnen in dromen en visioenen en spreken, soms vanuit de hemel, tot de mens. Hun verschijning roept regelmatig vrees op bij de mensen. In de advent zullen we weer horen over de herders in het veld die hevig schrokken en gerustgesteld worden door de engel.

En aan de andere kant stellen ze juist gerust. Wie kent niet meer het kindergebedje van de engeltjes aan het bed. Ik vond er een met veertien en een met zelfs zestien engeltjes:

s Avonds als ik slapen ga
volgen mij zestien engeltjes na
Twee aan mijn hoofdeneind
Twee aan mijn voeteneind
Twee aan mijn rechterzij
Twee aan mijn linkerzij
Twee die mij dekken
Twee die mij wekken
Twee die mij leren
De weg des Heeren
Twee die mij wijzen
Naar 's Hemels paradijzen

We kennen de uitspraken van mensen die zeggen dat er een engel op hun schouder zat toen ze behoed werden voor een ongeluk.

Volgens de katholieke traditie zijn engelbewaarders door God aangesteld om de mensen te verlichten, te beschermen, te geleiden en te besturen. Het doel hiervan is niet het aardse welbevinden van de mens maar zijn eeuwig geluk bij God.

En in de islam brengen de engelen de ziel van de overledene naar de hoogste hemel en noemen hem met de mooiste namen waarmee iemand in deze wereld is genoemd.

In onze tijd is het niet meer vanzelfsprekend om te geloven in engelen, er zijn mensen die zeker zeggen te weten dat engelen bestaan en mensen die er niks mee hebben. We zouden daar lang over kunnen discussiëren, er bestaan veel boeken en websites vol met engelervaringen, maar hard bewijs zoals we dat in onze cultuur zo graag willen hebben is er  niet. Wel zien we overal afbeeldingen, bij Blokker staan de Buddha's en engeltjes gezellig naast elkaar.

De vraag is of dit het belangrijkste is als we het over engelen hebben, of ze echt bestaan of niet.

Als we kijken naar wat engelen vertegenwoordigen in de bijbel is hun belang overduidelijk: ze houden ons bij de les, bepalen ons steeds weer bij waar het werkelijk om gaat.

In de evangelielezing van vandaag zijn de engelen een soort vertegenwoordigers van de kinderen, ze aanschouwen onophoudelijk het gelaat van God en wijken dus niet van waar het ten diepste om gaat: niemand mag verloren gaan, het kleinste en geringste is het grootste in het koninkrijk van de hemel.

Ze verblijven in de hemel, dicht bij God en helpen mee bij de voleinding door te vechten tegen de duivel. Als we ons laten leiden door engelen en ons door hen laten inspireren brengt dat ons dichter bij het Koninkrijk Gods.

Laten we ons voorstellen dat we een engel hebben die ons leidt, wat zou er dan gebeuren? Hoe gaan wij met ons zwaard de wereld, waar die niet goed is, te lijf? Ik geef een paar voorbeelden van wat kan: Oxfam Novib verspreidt het bericht dat we met een kwart van het hier in het westen weggegooide voedsel één miljard mensen uit de honger kunnen helpen. We kunnen zuiniger inkopen en daardoor minder weggooien en door te kopen bij de wereldwinkel stimuleren dat de producenten een eerlijke vergoeding krijgen voor hun waren en niet uitgebuit worden. Na de dienst is er hier weer wereldwinkelverkoop, misschien koopt u ook een kleinigheidje?

De Iraanse broers Arash en Kamiar Alaei, beiden arts en gewetensgevangenen waren er geestelijk slecht aan op het moment dat ze hoorden dat Amnesty International actievoerde voor hun vrijlating. Ze kregen weer hoop. 'Toen we via onze familie hoorden dat jullie actie voor ons voerden, was het alsof we nieuw bloed kregen dat onze harten warmde en ons energie gaf om sterk te zijn, de situatie te tolereren en niet verslagen te zijn.' Door een handtekening te zetten op een lijst of nog gemakkelijker voor velen, door alleen op de reply en send knop te drukken bij een oproep van Amnesty om steun voor een petitie kan iedereen meehelpen om dit soort acties te laten slagen. Engelengeduld moet je soms hebben voor er succes gehaald wordt, maar dat geeft niet.

En een telefoontje of kaartje naar iemand van wie we weten dat die eenzaam is, hoeveel kan dat niet betekenen. Of een vraag naar hoe het echt met iemand gaat en dan tijd nemen om te luisteren.

Martin Buber schreef eens in een brief aan Albert Schweitzer: In de geschriften van mijn joodse geloof wordt gezegd dat er elke keer een engel geboren wordt als de ene mens een ander helpt.

Dat lijkt me een prachtige stimulans om onze taak in de wereld enthousiast op te pakken: zo vermeerdert het goede in de wereld zich, worden steeds meer kleine stukjes van het koninkrijk zichtbaar, vechten we met Michaël en alle engelen samen tegen wat niet het daglicht kan verdragen.

En dan nu de kinderen: Jezus is hier wel heel duidelijk in zijn aanwijzingen: als je niet wordt als een kind zul je zeker het koninkrijk der hemelen niet binnengaan. Worden als een kind, wat houdt dat in?

Vertrouwen hebben, zonder kwade bedoelingen leven, geen angst hebben voor de toekomst, je kunnen laten steunen als dat nodig is, zorg aanvaarden en accepteren dat je fouten mag maken en daarna weer door mag gaan.

Zouden we dat nog kunnen? Na al onze ervaringen van afgerekend zijn op wat we niet zo goed deden. Na alle berichten in de media waaruit blijkt dat mensen vaak zo lief en zo goed niet zijn? Na soms zelf geconfronteerd geweest te zijn met de nodige struikelblokken op ons pad ?

Is het niet vreselijk naïef om te denken dat je nog kunt leven als een kind in onze maatschappij? We hoeven maar te denken aan de gevolgen die een heel klein foutje van een meisje in Haren had, één tekentje op internet niet goed gezet en een miljoen schade aan bezittingen van allerlei mensen die volstrekt onschuldig waren.

Worden als een kind, hoe onnozel kan je zijn om dat te willen? En toch staat het er, Jezus zegt het met zoveel woorden en in niet mis te verstane taal: als je het niet doet of nog erger, als je er aan meewerkt dat een ander bedot wordt, hoed je voor de gevolgen.

God wil dat we in het contact met Hem zijn als kinderen, vol vertrouwen. Dat we ons overgeven aan zijn leiding, dat Hij de weg en het doel bepaalt.

Misschien kunnen we daar ruimte vinden: we hoeven niet naïef of kinderlijk te zijn naar de boze buitenwereld toe, maar moeten ons wel overgeven aan de hoede van God die als een vader en een moeder voor ons wil zijn.

Je als een kind toevertrouwen aan Gods leiding vraagt moed. Het is niet zomaar wat om je eigen controle los te laten, niet te gaan voor wat je vanuit je o zo menselijke behoeftes en wensen het liefst wilt realiseren. Moed om tegen de stroom van onze maatschappij in te gaan, moed om je mond open te doen als je ziet dat iemand onrecht wordt aangedaan, moed om sober en uit liefde te leven.

Laten we het voorbeeld van Michaël serieus nemen en volgen!

Amen