RSS feed voor het nieuws van www.elkz.nl

plus minus gleich
"God als vriend te hebben is fijner dan alle vriendschap van de wereld." - Maarten Luther


De preek van zondag 3 februari 2013

E-mailadres Afdrukken

 Zondag 3 februari 2013, Sexagesima. Gelezen is: Jesaja 55: 6-11 en Lucas 8: 4-15

Gemeente van Jezus Christus,

Over zaaien, groeien en bloeien gaat het vandaag. Mooi, op een dag dat de lente weliswaar nog niet gekomen is, maar de eerste sneeuwklokjes bloeien en het licht elke dag sterker wordt en langer duurt. Groeien: puur natuur, dat moet toch iets goeds zijn?

Toch heeft het ook een hachelijk kantje, het begrip groei, waar we ons in deze tijd van crisis  steeds meer van bewust worden. Het groeien van de wereldbevolking, bijvoorbeeld. Er komen steeds meer mensen die een almaar grotere overbelasting vormen voor onze ene aarde. Bedrijven krijgen te horen dat ze moeten blijven groeien willen ze overleven. Maar intussen hebben de denkers over duurzaamheid het over de economie van het genoeg, over consuminderen - aan een bepaalde vorm van groeien zit een verdacht geurtje. Omdat het groeien ten koste van is. Ik weet daar niet zomaar een oplossing voor, u natuurlijk ook niet, en economen en ecologen spreken elkaar ook nogal eens tegen. Laten we maar heel kritisch blijven kijken naar wat er allemaal gebeurt en ons steeds afvragen ten koste van wie of wat onze verlangens naar groei zijn. Met de groene catechismus van Trouw vers in m'n geheugen moest dit me eerst van het hart.En nadat ik dit opgeschreven had kwam de nieuwe Flambouw. Daarin schrijft Erwin de Fouw een artikel over het groene geloof, n.a.v. de theologie van Dorothée Sölle. Als u het nog niet gelezen hebt kan ik het u aanbevelen.

Bij Jesaja en Lucas gaat het over een ander soort groeien. Niet over bomen die tot in de hemel groeien maar over zaad dat onzichtbaar diep in de donkere aarde ontkiemt. Die verhalen kunnen ons misschien helpen bij onze bezorgdheid.

Een zaaier ging het Iand op om zijn zaad te zaaien.

Dat is een heel bekende gelijkenis, het is een verhaal dat de meesten van ons van kind af  aan kennen. Het Iijkt zo duidelijk wat dit verhaal betekent. De zaaier zaait met royale hand, het zaad, het Woord van God, valt op vele plaatsen: in goede grond, maar ook Iangs de weg, op de rotsen en tussen de dorens en distels. Het beeld is helder, we herkennen onszelf met gemak in deze gelijkenis. Het gaat erover hoe wij het zaad ontvangen, hoe wij de bodem zijn waarop gezaaid zijn. En hoe die bodem is. Eigenlijk zijn al die voorbeelden zo begrijpelijk. Je kunt zo bezet zijn door zorgen of een probleem dat om oplossing vraagt, dat alle goede woorden langs je heen lijken te glijden, verspild lijken. Zaad op de weg, er wordt overheen gelopen.Je hoofd zit vol, je staat voor niets anders open.

Je kunt ook in een fase van je leven zitten dat je je onvruchtbaar voelt. Je zit in een soort sleur, doet wat je moet doen, maar dat is het dan, je wordt er niet warm of koud van. Misschien word je er wat cynisch van. Harde grond is dat voor het zaad dat wel gezaaid wordt, rotsig, geen grond die het zaad kan ontvangen.

En je kunt ook in een levensfase zitten waarin je overspoeld wordt  door wat er allemaal op je afkomt. Je wilt graag meedoen, je verlangt naar zinvolle actie. Je hoort bijvoorbeeld over Present, met een groep iets doen voor iemand die dat nodig heeft. Of een actie voor vluchtelingen, mensen zonder papieren. Wie wil er meedoen aan de voorbereiding van de Stille Week?
Geweldig, ik wil wel meedoen! Maar meteen is er iets anders wat je aandacht vraagt en wat je ook belangrijk vindt, je mailbox stroomt elke dag vol, daar moet je ook iets mee. En zo raakt het zaad dat eerst leek te ontkiemen, verstikt tussen onkruid en distels. Natuurlijk zou je het anders willen maar vaak Iukt het gewoon niet, er komt ook zoveel op je af, je familie, je werk, voor je het weet is er wéér een week om en je weet amper wat je allemaal gedaan hebt. Gun jezelf eens  de rust en ruimte om stil te staan bij levensvragen....

Ervaar ik groei,in inzicht, in Iiefde? En wat ik doe, draagt dat vruchten die met Gods koninkrijk te maken hebben?

Laten we ook eens anders kijken naar de gelijkenis. Die gaat niet alleen over ons, over hoe wij leven, maar ook over de Zaaier en het zaad. Over het woord van God, dat neerdaalt zoals de regen die de aarde vruchtbaar maakt. Het gaat over Gods woord dat nooit leeg tot Hem terugkeert, maar dat altijd iets in werking zet. Dat is een zin vol troost en belofte van Jesaja:  Gods woord keert nooit leeg tot hem terug, het zet altijd iets in beweging. Al begrijpen wij niet hoe dat gaat, zoals we ook niet het geheim kunnen doorgronden van zaad dat ontkiemt en opkomt. De gelijkenis gaat over Gods woord dat tegelijk zijn daad is (in het Hebreeuws is dat hetzelfde woord): God doet wat Hij zegt. God zendt zijn woord en dat woord volbrengt dát waartoe God het zendt. Het Woord brengt iets in beweging! Het doet me denken aan het Scheppingsverhaal, waarin op grond van Gods Woord alle leven ontstaat. Het scheppen door God, dat is niet iets wat ooit, eenmaal, geschiedde - de schepping gaat steeds door, Gods scheppende liefde is voortdurend bezig, ook vandaag en morgen. We kunnen het zien in ieder nieuwgeboren mensenkind, in al het goede dat tussen mensen gebeurt. Laten we, als we het hebben over Gods Woord, steeds denken aan zijn scheppende liefde.

Terug naar de gelijkenis.
De Zaaier zaait zijn woord. Daarbij stuiten we op een geheim, nl. op de verborgen weg van het zaad. Want het is niet zomaar te zien hoe de weg van het zaad, het woord, is. Of je nou bloemzaad in je tuin strooit of in je kinderen liefde zaait, je weet niet wat er komen zal. Je wacht, je verlangt, je hoopt, je bidt....maar voorlopig blijft het verborgen. De kinderen zullen lang moeten wachten voor de zaadjes in hun kleine potjes opkomen en misschien lukt het wel niet. Wat er gebeurt in de donkere aarde, dat blijft voor ons een geheim.

Wat je merkt van dat geheim, dat hangt erg af van de manier waarop je kijkt en luistert. Wie oren om te horen heeft...zegt Jezus.
Zien en horen we alleen wat het journaal ons meldt, wat er in de krant staat? Rotsgrond, distels, mislukking. Daar gaat het heel vaak over in het nieuws. Of kunnen we dwars door de ellende en vernietiging heen ook zien wat er hier en daar ontkiemt, sporen van liefde en barmhartigheid? En als we naar onszelf kijken, zien we dan onszelf als mensen die onderworpen zijn aan een bepaald lot - het gaat nou eenmaal zoals het gaat, ik heb ook altijd pech,  - of zien we onszelf als mensen met wie God een bedoeling heeft? Mensen die niet zomaar, toevallig, een tijdje op aarde zijn, maar die een bestemming hebben, een opdracht? Hoe kijken we en wat willen we horen?

De gelijkenis roept ons op om op zoek te gaan naar de verborgen weg van het zaad, van het woord. Of, anders gezegd: om ons horen te laten groeien tot verstaan, om ons kijken te laten rijpen tot inzicht. Om ons fatalisme af te leggen en op zoek te gaan naar de diepe grond van ons bestaan, dat is: vertrouwen op God. Die zoektocht, dát is groeien. We kunnen leren om te vertrouwen op zijn vastberaden woord, waarvan Jesaja zegt dat het niet leeg tot God zal terugkeren, maar dat het zal doen wat Hij wil, nl. vrucht dragen. En hoe dat gaat, daar kunnen we soms iets van bespeuren, meestal achteraf, terugkijkend. Toch blijft het ook een geheim, Góds geheim. Dat geheim is nooit helemaal in woorden te vangen, gelukkig maar, ben ik geneigd te zeggen. Als je alles maar wilt verklaren en vastleggen, dan kan het leven behoorlijk platvloers  worden. Het geheim van groeien, in je geloof, je vertrouwen, je inzicht in je levensbestemming en Gods dragende liefde, dat geheim kun je wel vieren - en dat mogen we elke zondag samen doen. En meer nog dan met woorden kan het geheim in je ontkiemen door ervan te zingen en dat doen we vandaag in alle liederen. Al zingend kan je geloof groeien en leer je het te beamen: Nooit laat de Zaaier zijn zaden verkwijnen: Hij houdt in zijn hand mij gevat.  Amen