RSS feed voor het nieuws van www.elkz.nl

plus minus gleich
"God is dan het dichtst nabij als Hij het verste weg schijnt te zijn." - Maarten Luther


de preek van zondag 11 januari 2015

E-mailadres Afdrukken

Afgelopen zondagavond, 4 januari zat hier de kerk vol met joden, christenen en moslims. Het was een bijzondere nieuwjaarsviering van SLAG. Het thema was: hoop. En ik vind dat er van die viering bijzonder veel hoop uitging en dat het zeker bemoedigend was, dat zovelen uit die verschilende kringen hier bijeen waren gekomen. We hebben het niet benoemd, al dat geweld in de wereld, al die spanningen die er bestaan, tussen mensen die zich beroepen op hun godsdienst om de ander tot vijand te maken, maar natuurlijk was het er, in onze gedachten, in onze harten, tussende regels door. Maar we lieten ons er niet door leiden. Integendeel: door zo te vieren en voor te lezen uit de bijbel en te reciteren uit Koran zeiden we gezamenlijk: wij zijn mensen die hoop hebben op een betere wereld en daar staan wij voor. Er werd gezongen en gedanst, door de meisjes uit de moskee en door ons op banken, tenminste toch door mee te wiegen en er klonk applaus. Ja, een hoopgevende bijeenkomst, die werd voortgezet in een echte ontmoeting bij de koffie en de thee.

Sneller dan verwacht zag ik een aantal van deze mensen terug bij het stadhuis. Net als in Parijs werd daar gedachtenisbijeenkomst gehouden, na de moord op de redactieleden van Charlie Hebdo in Parijs, door moslimextremisten. De burgemeester sprak, de hoofdredacteur van de Stentor sprak en een mevrouw uit de moskee sprak. Daarna was er weer koffie, ditmaal in het stadhuis en de gesprekken gingen verder. We hadden het erover hoe totaal anders we hier bij elkaar stonden dan tijdens de nieuwjaarsviering. Maar toen trokken we een conclusie: we stonden er weliswaar in andere omstandigheden, maar onze verbondenheid was dezelfde gebleven. Nu moeten we elkaar juist blijven ontmoeten

Sinds donderdag zijn er weer moorden gepleegd. Nu op vier mensen in een joodse supermarkt. Het was blijkbaar nog niet genoeg. Niet alleen de vrijheid van meningsuiting en hun beoefeneaars moesten het ontgelden, ook joodse burgers moesten het ontgelden, zoals al zo vaak gebeurd is. Maandag zullen zij bij de vergadering van SLAG ongetwijfeld herdacht worden. Vandaag doen wij dat in onze gebeden.

Als je er eerlijk naar kijkt heeft de wereld veel weg van een woestijn, een wildernis, waarin het leven zich moet handhaven in de moeilijkste omstandigheden. Waarin mensen elkaar naar het leven staan. Waarin het recht van de sterksten geldt en waarin mensen zich wreken vanuit fanatieke geldingsdrang en een godsdienstig superioriteitsgevoel of omdat ze zich gemarginaliseerd voelen.

Het oude romeinse gezegde: "de mens is voor de mens een wolf" is nog even waar als altijd.

Johannes doopte in de woestijn. Middenin de wereld van toen, die evenmin vreedzaam was als de onze, verkondigde hij een doop van inkeer tot vergeving van zonden. Middenin de woestijn, maar vlakbij de stad Jeruzalem, verkondigt hij de mogelijkheid van een nieuw begin. De doop staat en stond ook toen hij nog niet het christelijke sacrament was dat het sinds de kerk is, voor:

- het oude achter je laten en vol hoop opnieuw beginnen

- vergeving van zonden, dus wat je verkeerd deed en de macht die dat over je heeft en de onmacht die dat in ons laat heersen

Markus denk bij de woestijn aan al het land buiten Kanaan, dat vol van wilde dieren is en dat door Gods volk ontgonnen moet worden, opdat de volken er kunnen wonen en er een weg voor Gods Rijk gebaand kan worden.

Daarom begint het voor Marcus ook met woorden van de profeet Jesaja, als hij zegt: "Begin van het evangelie van Jezus Christus. Zoals geschreven staat bij de profeet Jesaja: Zie, ik zend mijn bode voor je aangezicht uit die je weg bereiden zal. De stem van een die roept in de woestijn: bereidt de weg van de Heer, maak recht zijn paden!"

Die weg, dat is Gods weg. God wil dat de wereld, die is als een woestijn zo vol onbegaanbare en doodlopende paden en .

Woestijn is onbewoonbaar land dat bewoonbaar moet worden. Daartoe roept Jesaja uit, dat er een bode komt namens God. Wie is die bode?

Is dat Johannes, die voor Jezus uitgaat en Jezus aankondigt? Of is het Jezus zelf? Het is immers zíjn evangelie. Hij is de inhoud van de boodschap zelf en hij is de brenger ervan.

Het goede nieuws, het evangelie dat hij brengt is waarover we lezen in Marcus 1, vers 15: De tijd is aangebroken, het koninkrijk van God is nabij: kom tot inkeer en hecht geloof aan dit goede nieuws." Daarvan is Jezus de bode, dat belichaamt hij: dat Gods rijk komt, dat wil zeggen, dat het echt waar is, dat God over deze wereld heerst, ondanks alle schijn van het tegendeel. Hij zal erom moeten vechten, hij zal zelfs de satan moeten weerstaan, maar hij zal met alles dat in hem is in Gods kracht dát verkondigen: dat God de wereld niet als woestijn heeft bedoeld, maar als een gebied waar goed te leven is, een land, dat bewoonbaar is. Waarin mensen elkaar niet tot vijanden zijn, maar tot volkgsgenoten.

Daarom stapt Jezus het water van de Jordaan in, om gedoopt te worden. Solidair met al zijn volksgenoten, uit Jeruzalem, Judea, Galilea, joden en heidenen stapt hij in hun en onze schoenen en gaat hij kopje onder in het doopwater. Zo laat hij zien, dat God een begaanbare weg geeft door de wildernis en dat het kan: het oude achter je laten, de macht van het verleden, van de zonde, van de vooroordelenvan je af te laten glijden en opnieuw te beginnen.

Zo is Jezus 'Gods zoon, zijn beminde'. In hem wordt de belofte voor iedereen waar, dat Gods Rijk werkelijk bestaat, dat de wereld niet in handen is van de wreedaards en de heersers, de machtigen die de kleinen vertrappen.

De wereld kan van woestijn een bewoonbaar land worden. Maar dan moet de wereld wel bekeerd worden, dan moeten wij wel bekeerd worden. Niet tot het jodendom of tot het christendom of tot islam of tot welke godsdienst dan ook. Maar wel bekeerd in de betekenis van: tot inkeer komen. Een nieuw leven beginnen en de rottigheid achter ons laten. Bij zinnen komen en dan opnieuw rondkijken, de weg voor je en met een duidelijke koers voor ogen. Elk van de godsdiensten die hier zondag in onze kerk vertegenwoordigd waren en nog wel meer, heeft er weet van, dat dit nodig is, elk van de godsdiensten heeft er weet van, dat God dit van ons vraagt en dat het te maken heeft met recht en gerechtigheid, met vrede als een leven en laten leven en samenleven van medemensen, met een nee tegen onrecht en geweld en dwingelandij. Wij als christenen gaan daarbij in het spoor van Jezus, joden gaan in het spoor dat God al sinds Abraham en de Exodus met hen gaat. Ook met moslims gaat God zijn eigen weg.

Als mensen met een verschillende religie hoeven wij niet om de waarheid strijden. En zeker mag dat niet met geweld. Het christendom heeft hierin een lange en bloedige geschiedenis, die ons verre van trots maakt. We hebben het recht niet alle moslims over een kam te scheren, maar mogen slechts veroordelen wat de menselijk waardigheid schendt, wie het ook doet.

Vandaag vieren wij Hoe God aan het werk is in Jezus Christus, als een feest rond zijn doop, waarbij Hem de Heilge Geest werd gegeven. In de doop weten wij ons met hem verbonden. De doop, die ons is gegeven als een begin van een weg van inkeer en ommekeer, een weg naar het koninkrijk dat Jezus verkondigde. Die Geest moet ook vaardig worden de gemeente, in de kerk, over ons. We staan dus niet met lege handen. We mogen er vol vreugde uit leven, met ieder die wij ontmoeten. We mogen vol zijn van de blijheid van die boodschap, al zullen we vaak genoeg merken dat die vreugde ons moet troosten temidden van een harde realiteit. Net zoals al die mensen die de straat opgingen om bij al hun ontzetting ook hun verbondenheid te laten zien, een getuigenis van hoop aflegden.

Zo moet het verder: levend vanuit de hoop, want hoop dóet leven. En overal waar de wereld iets bewoonbaarder wordt, al is het maar op de vierkante meter, zoals bij Samen Leven Anders Geloven gebeurt, wordt Gods weg naar zijn Rijk iets duidelijker te volgen.