RSS feed voor het nieuws van www.elkz.nl

plus minus gleich
"

Ons leven is een leven midden in de dood. En toch blijft ook midden in de dood de hoop op het leven aanwezig.

" - Maarten Luther


de preek van zondag 3 mei 2015

E-mailadres Afdrukken

U kent misschien nog die gevleugelde woorden van onze premier Mark Rutte die hij uit bij de regeringsverklaring van zijn eerste kabinet, in 2010: we moeten snoeien om te groeien. Hij verwoordde ermee, dat hij fors wilde snijden in de overheidsuitgaven. Hij wilde de groei van de economie stimuleren door te bezuinigen op wat volgens hem die groei in de weg stond. Zo kwam hij tot: minder belastingen, minder ambtenaren en minder regels. Het zou uiteindelijk moeten leiden tot een gezondere overheid en een economisch sterker Nederland.

Inmiddels is er een tweede kabinet Rutte. Maar bezuinigd wordt er nog steeds en fors ook. En in vijf jaar tijd is er veel gebeurd dat inderdaad aan snoeien doet denken. Over de vraag of er al groei zichtbaar en merkbaar is, verschillen de meningen. Het hangt er natuurlijk ook vanaf hoe je kijkt. En misschien is het nog te vroeg om de succesvolle effecten te zien. Maar er zijn in elk geval ook gevolgen zichtbaar geworden, die voor grote groepen mensen veel minder gunstig zijn. Zoals werk dat steeds minder in vaste arbeidscontracten geregeld is. Flexibiliteit is het devies, omdat dit gunstig zou zijn voor de doorstroom van werknemers en de groei van bedrijven. En er zijn harde klappen gevallen. Er is massawerkeloosheid, misschien niet zozeer ten gevolge van dit beleid, maar toch, je zult maar op straat staan en maar steeds geen nieuw werk kunnen vinden, of enkel tijdelijke aanstellingen vinden. Dan voel jij je misschien wel zelf slachtoffer van het snoeimes van de bezuinigingen en maatregelen die op de lange duur misschien wel het gewenste effect hebben, maar die voor jou, hier en nu vooral onzekerheid opleveren. Thuis achter je bureau schrijf je de ene na de andere solliciatiebrief en intussen tikt de tijd maar door en nadert het einde van de WW-uitkering veel eerder, dan waar je ooit op gerekend had, toen je nog een goede baan had...

Snoeien om te groeien, dan klinkt mooi en duidelijk, als een economische wet, maar het zal jouw leven maar betreffen.

Afgelopen vrijdag, 1 mei, de dag van de arbeid, werd tegen deze achtergrond op ouderwets stevige toon een manifestatie gehouden door onder meer de vakbonden. Op die dag ging het als vanouds om het ideaal van goede arbeid. Kunnen leven van het werk, dat je met je eigen lijf en hoofd kunt doen om jezelf en degenen die van jou afhankelijk zijn te onderhouden. Voor velen is die goede arbeid er niet. Omdat ze werkeloos zijn, of arbeidsongeschikt, of omdat hun loon niet toereikend is om er goed van te leven. Nederland telt steeds meer werkende armen.

Ik weet niet of de premier destijds bij 'snoeien om te groeien' ook dacht aan het beeld dat Jezus oproept in zijn beeld van de ware wijnstok en de ranken, die gereinigd, gesnoeid moeten worden, opdat er een overvloed aan vruchten zal zijn. Het zou best kunnen, want in dat evangelische beeld gaat immers dezelfde economische principe schuil: je moet druivenranken terugsnoeien opdat andere ranken des te beter vrucht dragen. Maar al gebruikt Jezus een beeld uit de wijnbouw, waar het gaat om de econmische opbrengst, hij gebruikt het beeld niet met het oog op de economie, maar met het oog op het leven met geloof.

Die wijnstok, waaraan die ranken groeien, dat is Jezus zelf. De ranken, dat zijn degenen die Hem navolgen, zijn leerlingen, de gelovigen. Toen en nu. De ranken zijn met Hem verbonden. De wijnstok en de ranken zijn een éénheid. En de ranken kunnen alleen maar vrucht dragen, als ze met de wijnstok verbonden blijven. Dat snoeien, dat reinigen, dat gebeurt door het Woord. Het is de inwerking van het woord van Jezus, het Woord van God. Dat Woord dat Hij spreekt, dat hij ís, dat is voortdurend met ons bezig, als wij het toelaten, als wij aan ons laten gebeuren en ons het woord laten toespreken, als we ons het evangelie laten aanzeggen. Zie het als de inwerking van een opvoeding: langzaamaan wordt het geweten gevormd en worden ons waarden en normen bijgebracht.

Het doel is uiteindelijk die grote oogst van goede vruchten. Het gaat Jezus niet om economisch rendement of winst, waarin slechts een handvol geluksvogels kan delen. Nee, het is oneindig veel ruimer en royaler dan dat. Jezus bedoelt met die opbrengst zoveel als alles wat uit geloof voortkomt en de wereld ten goede komt en deel geeft aan de nieuwe toekomst. Of wij economisch rendabel zijn, mee kunnen doen aan het arbeidsproces of niet: in Christus heeft ons leven zin. Wij mogen delen in Gods werk in de wereld en deelhebben aan zijn liefde.

Dat snoeien en wegwerpen van de ranken die geen vrucht dragen, dat klinkt streng en hardvochtig. Zeker als we horen, dat die ranken worden verbrand. We hebben deze woorden van Jezus vaak gehoord als iets, dat zou slaan op een eindgericht, een laatste oordeel. Maar ik ben ervan overtuigd dat het hier gaat om wat het geloof zélf betekent en hoe het wérkt, in ons. Het geloof is immers een proces dat aan ons gebeurt. Het wordt ons geschonken door God en het werkt in ons door. Dat snoeiproces is steeds meer bevrijd raken van wat ons weghoudt bij de ware bedoeling van God met ons leven: een leven dat getuigt van Gods liefde voor ons en onze naasten. Geloven betekent een leven dat vrucht draagt. Jezus wil ons leren dat wij even onafscheidelijk bij hem horen als druivenranken bij een wijnstok. En via Jezus, de Christus, horen wij bij God zelf, God de landman, God de wijngaardenier.

En zo bezien staan wij ook met dit verhaal weer in de tuin, zoals ons in de bijbel zo vaak een tuin voor ogen wordt gesteld als het gaat om de vraag hoe wij zullen leven met God en met elkaar. Een tuin, waarin het leven goed is, maar waarin ook hard gewerkt wordt. Er moet gewerkt worden. Het geloof vraagt om inzet voor de naaste en tot eer van God. Een leven in navolging draagt wat bij aan de tokomstige oogst. Dat mag met recht goede arbeid heten, werk tot eer van God en ten dienste van de naaste en de wereld tot heil. Maar je zou eraan tenonder kunnen gaan, omdat het werk zwaar kan worden en omdat er zoveel werk te doen is temidden van al die mensen die lijden of tekort komen en we kunnen gaan twijfelen of de oogst ooit komt. De oorlog gaat door en aardbevingen richten levens te gronde.

Maar God is er ook nog. Hij werkt het hardst van allemaal. Hij werkt in zijn tuin en hij werkt aan ons als kerk en aan elk van ons individueel. Hij werkt op ons in met Zijn Woord, met zijn liefde. Met die liefde zijn we in al onze vezels verbonden, zoals ranken met de wijnstok. In die liefde zijn wij één met God.

Wij mogen dankbaar alle goeds ervaren dat God ons geeft, in liefde voor elkaar, in het besef dat wij aan onze geliefden gegeven zijn, dat wij bij elkaar horen als kerk. Juist ook in de harde realiteit. Wat God doet is voor ons vaak verborgen. Ook de wijnstok Christus, is niet meer zo zichtbaar en ervaarbaar voor ons als hij was voor zijn leerlingen toen. Maar juist in die verborgenheid mogen we geloven, dat Hij in ons vrucht draagt, dat wij onverbrekelijk met Hem verbonden zijn, dat Hij wil groeien en bloeien in ons, in de kerk in de mensen. In zekere zin zíjn de ranken de wijnstok.

Laten wij temidden van deze zo vaak ontzinde wereld dichtbij Gods Woord blijven, en ons opladen aan de blijde boodschap. Laten wij geloof vieren. Want eredienst is God eren en dienen. Ook dat is werk. Goed werk. Maar werk vol vreugde. Laten wij het niet alleen doen omwille van onszelf, maar ook als het ware plaatsvervangend voor hen die het niet of niet meer kunnen, in hun verdriet, in hun hopeloosheid.

Laten we het vieren als een voorproefje van de oogst, waaraan wij elk op eigen wijze mogen bijdragen en die door God voltooid zal worden.