RSS feed voor het nieuws van www.elkz.nl

plus minus gleich
"Mooie muziek is de kunst van de profeten. Het kan onze ziel rustig maken. Muziek is een van de meest prachtige en heerlijke cadeau's die God ons heeft gegeven." - Maarten Luther


Overdenking Startzondag 4 september 2016

E-mailadres Afdrukken

Overdenking Startzondag 4 september 2016

GERRIT

De spanning in de kerk was te snijden in 1522. Luther besteeg de kleine houten kansel in de stadskerk van Wittenberg, voor het eerst na zijn plotselinge terugkeer uit zijn nderduik op de Wartburg. Daar zat hij verstopt na het verhoor voor de keizer in Worms. Maar al snel keerde hij terug naar Wittenberg, het was gevaarlijk voor hem, maar hard nodig. 

De eerste Reformatiegolf in Wittenberg dreigde te verzanden in een warboel. Monniken waren aangevallen, altaren en beelden kapot geslagen en vooral: veel mensen voelden zich gedwongen, geforceerd. Met Kerst was er een mis, waar je bij de communie de ouwel in de hand moest nemen, en voor het eerst sinds

eeuwen van de wijn moest drinken, en dat zonder biecht vooraf. Er moest

opnieuw van alles. Die dwang zonder liefde zat Luther het meest dwars en hij

begon zijn preek tot die samengepakte menigte:

RIES:

"Niemand sterft voor een ander, dus moet ieder zelf de hoofdzaken, die een christen

aangaan, heel goed weten om goed toegerust te zijn en dat zijn dié dingen die jullie

nu alweer vele dagen van mij gehoord hebben."

GERRIT:

En wat zijn die dingen dan die we heel goed moeten weten? Luther vat het

samen in twee hoofdpunten:

1. Wij zijn nergens zonder de genade

2. God heeft ons zijn eniggeboren Zoon gezonden en wie op Hem vertrouwt

zal vrij van zonde en een kind van God zijn.

Genade hangt voor Luther sterk samen met het begrip 'gerechtigheid', zoals we

dat in de lezingen hebben gehoord. Luther kwam tot de ontdekking dat de term

lange tijd verkeerd is uitgelegd. Zijn ontdekking vormt de basis voor de

kerkhervorming. Waaruit bestond nu die herontdekking?

1. Toen Maarten Luther nog een monnik was, was hij doodsbang voor die

gerechtigheid van God. In de eerste betekenis zag hij het vooral als Gods

rechtspraak. Luther was ervan overtuigd dat God hem voor zijn verkeerde

daden straf zou geven. Om die straf te kunnen ontlopen moest hij, dacht

hij, enorm zijn best doen, voor God.

2. Maar toen Luther las in de Bijbel kwam hij Psalm 31:2 tegen, waar staat:

"Red mij door uw gerechtigheid." En zoiets stond ook in teksten in

Romeinen en Mattheus. En toen wist hij dat de eigenlijke betekenis is dat

God geen boze God is, maar juist genadig, omdacht Hij Christus heeft

gestuurd. Door te geloven in Christus als Redder wist Luther zeker dat hij

niet langer bang hoeft te zijn voor God als Rechter!

3. Naar aanleiding van Mattheus 5 komt Luther nog met een derde betekenis

van het woord gerechtigheid:

RIES

"Het woord gerechtigheid betekent hier niet de christelijke gerechtigheid die de

mens vroom en aangenaam maakt voor God. We moeten het woord gerechtigheid

hier opvatten als de de gerechtigheid voor de wereld, hoe we ons tegenover

anderen behoren te gedragen. Kort en eenvoudig is dit de betekenis: een

rechtvaardig, zalig, mens is iemand iedereen recht doet en probeert het met

woorden en werken, met raad en daad in stand te houden en te bevorderen."

GERRIT

Omdat de gerechtigheid zonder enig werk of verdienste tot stand komt, heeft

Luther ook nagedacht over het al dan niet doen van 'werken. De teksten in Matt 6

over aalmoezen, vasten en bidden hebben volgens Luther geleid tot het

verkeerde idee dat wij door onze werken in het Koninkrijk van God kunnen

komen.

Luther zegt daarover onder meer het volgende:

RIES

"We moeten toch iets zeggen over de verhouding tussen genade en verdienste. Het

is immers nodig dat iedereen iets weet van het verschil tussen genade en

verdienste. Want deze twee verdragen elkaar niet. Waar genade gepreekt wordt,

kan echt geen verdienste verkondigd worden. En wat genade is, kan geen

verdienste zijn. Anders is genade geen genade meer, zegt Paulus in Romeinen 11.

Dat staat vast. Wie deze twee zaken vermengt, brengt de mensen op een

dwaalspoor en verleidt zowel zichzelf als zijn toehoorders.

GERRIT

Luther geeft aan dat iedere christen gelijk is. Iedereen heeft dezelfde schat en

dezelfde goederen. Een kind dat gisteren is geboren, heeft geen mindere doop

dan Johannes de Doper of Petrus of welke apostel dan ook. Het verschil komt pas

als het gaat over onze uiterlijke verschijning en ons doen. Dat leidt tot andere

vruchten. Luther formuleert het als volgt:

RIES

U heeft immers noch het Evangelie verdiend, noch Christus, noch de doop. Het zijn

louter geschenken, voor niets gegeven. We zijn zonder enig toedoen van onze kant

Gods kinderen geworden en in de hemel gezet.

GERRIT

Voor Luther was het een levensvraag, hoe hij Gods genade kon verwerven.

Luthers boodschap is ook vandaag de dag nog zeer actueel, want in onze eigen

zoektocht naar God houdt Luther ons voor ogen dat onze Heer Jezus Christus

van harte van ons houdt en ons gebiedt er vrolijk onder te zijn. En hij belooft ons

een heerlijk loon: wij zullen het Koninkrijk der hemelen ontvangen.

Vijhonderd jaar geleden stelde Luther de vraag: Neemt God er genoegen mee, als

ik 'mijn best' doe voor Hem? Luther maakte duidelijk dat Christus in onze plaats

heeft gezorgd voor een 10 in plaats van de 1 die we anders zelf zouden hebben

gehaald. Dat mag ons rust en vrijheid geven. Dat is pure genade.

RIES

De Heere Jezus Christus, Die ons rechtvaardig en eeuwig zalig maakt, Die ons

genade en kracht voor het uitleggen gegeven heeft en u genade en kracht gegeven

heeft om ernaar te luisteren, Die beware en sterke mij en u, zodat wij meer en meer

groeien in de kennis van de genade en van Zijn trouw, onberispelijk en onstraffelijk

tot op de dag van onze verlossing; Hem zij met de Vader en met de Heilige Geest lof

en eer tot in alle eeuwigheid. Amen. Amen.

Aantal keren Luther: 20